Bitwa pod Częstochową: jak bohaterstwo ocaliło miasto
Bitwa pod Częstochową to jeden z pierwszych i najbardziej dramatycznych epizodów kampanii wrześniowej. W dniach 1–3 września 1939 roku polskie oddziały stawiły zdecydowany opór wobec znacznie silniejszych sił niemieckich.
Najważniejsze informacje:
- Przygotowania obronne: od marca 1939 roku powstały umocnienia, w tym 19 nowoczesnych schronów żelbetowych w Częstochowie i 4 w Lublińcu.
- Przebieg walk: atak rozpoczął się 1 września, a w kolejnych dniach polscy żołnierze zadali Niemcom straty sięgające ponad 60 czołgów i samochodów pancernych oraz 6 samolotów.
- Pamięć o bohaterstwie: do dziś zachowało się łącznie 10 schronów bojowych i 2 obserwacyjne, a od 2011 roku organizowany jest rajd rowerowy „Szlakiem 7 Dywizji Piechoty”.
Przygotowania do obrony i linie oporu
Już od marca 1939 roku rejon Częstochowy był przygotowywany do obrony. Do zadań obronnych wyznaczono 7 Dywizję Piechoty, która zajęła strategiczne pozycje do 29 sierpnia. W terenie wybudowano sieć umocnień: poza 19 nowoczesnymi schronami żelbetowymi w Częstochowie powstały także 4 schrony w Lublińcu oraz schrony drewniano-ziemne, rowy przeciwpancerne, stanowiska artylerii, pola minowe i zapory z drutu kolczastego. Mosty i wiadukty zaminowano, a linie obrony połączono siecią telefoniczną.
Pierwsze starcia i odpowiedź polskich oddziałów
Atak niemiecki rozpoczął się 1 września. W uderzeniu brały udział dwie dywizje pancerne i cztery dywizje piechoty. Pomimo przewagi wroga wysunięte pododdziały wycofały się w sposób uporządkowany na główną linię obrony pod Częstochową.
Wieczorem w Gnaszynie żołnierze 25 pułku piechoty przeprowadzili zasadzkę: zdobyli niemieckie mapy i pojazdy oraz wzięli do niewoli podpułkownika, co – jak wynika z relacji źródłowych – spowodowało późniejsze brutalne represje ze strony Niemców.
Natarcia, kontrataki i ostatnie dni walk
2 września Niemcy przystąpili do intensywnego ostrzału artyleryjskiego, a następnie do kolejnych ataków czołgów i piechoty. Polskie oddziały skutecznie odpierały natarcia. W wyniku walk zestrzelono 6 niemieckich samolotów i zniszczono kilkadziesiąt czołgów oraz samochodów pancernych, zwłaszcza podczas dramatycznych starć w rejonie Kiedrzyna. W rejonie Błeszna i Wrzosowej część pozycji została chwilowo utracona, lecz kontrataki odrzuciły przeciwnika, powodując mu poważne straty.
Wobec niemieckiego planu okrążenia sztab 7 Dywizji zdecydował o odwrocie na Janów i Złoty Potok. Podczas odwrotu dywizja została rozbita, a jej dowódca, generał Janusz Gąsiorowski, trafił do niewoli. W ręce Niemców wpadły również dokumenty sztabowe i szyfry Wojska Polskiego.
Bilans walk i ślady pamięci
W bitwie Niemcy stracili ponad 60 czołgów i samochodów pancernych oraz 6 samolotów, a także setki innych pojazdów i dział. Polacy zdobyli część sprzętu. Straty polskie były mniejsze, lecz dokładne liczby nie zostały ustalone.
Do dziś w Częstochowie zachowało się 10 schronów bojowych i 2 obserwacyjne, noszą one ślady walk. Jak przypominają lokalne inicjatywy, od 2011 roku organizowany jest rajd rowerowy „Szlakiem 7 Dywizji Piechoty”, który przywraca pamięć o poświęceniu obrońców miasta.
| Kategoria | Liczba |
|---|---|
| Schrony żelbetowe w Częstochowie | 19 |
| Schrony żelbetowe w Lublińcu | 4 |
| Schrony zachowane dziś | 10 bojowych, 2 obserwacyjne |
| Straty niemieckie – czołgi i pojazdy pancerne | ponad 60 |
| Straty niemieckie – samoloty | 6 |
Bitwa pod Częstochową pozostaje symbolem odwagi i determinacji. Pomimo przeważających sił wroga polscy żołnierze zadali istotne straty i wpisali się trwale w pamięć regionu.
Komentarze (0)