Budowa i remonty schronów priorytetem rządowego Programu Ochrony Ludności — co to znaczy dla mieszkańców?

Skala programu i cele finansowe

W ramach rządowego programu OLiOC priorytetem jest przygotowanie obiektów zbiorowej ochrony na współczesne zagrożenia, adaptacja budynków oraz tworzenie nowych budowli ochronnych. Program przewiduje dla samorządów blisko 5 mld zł na lata 2025–2026. Środki mają być wydawane m.in. na remonty i modernizacje istniejących schronów, przebudowy podziemnych kondygnacji oraz na rozwój systemów alarmowych i łączności.

Przeglądy obiektów — liczby mówią jasno

Jak wynika z danych przekazanych przez MSWiA, organy ochrony ludności zleciły do 12 września 2025 r. niemal 4 tys. sprawdzeń dotychczasowych obiektów. Państwowa Straż Pożarna i Powiatowe Inspektoraty Nadzoru Budowlanego przeprowadziły wspólnie ponad 2 tys. wizytacji, wydając opinie techniczne dla organów ochrony.

Państwowa Straż Pożarna potwierdziła, że ponad 1 tys. budowli ochronnych może spełniać funkcje przewidziane w rozporządzeniu MSWiA.

Gdzie będą szły pieniądze i kto o tym decyduje

Priorytetem będą obszary objęte Narodowym Programem Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód” oraz miasta i miejsca szczególnego narażenia wskazane przez wojewodów. W praktyce oznacza to, że pierwsze remonty i inwestycje trafią tam, gdzie ryzyko uznane jest za największe.

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wskazuje, że odpowiedzialność za organizowanie miejsc doraźnego schronienia spoczywa na wójcie, burmistrzu, prezydencie miasta, staroście, wojewodzie, marszałku województwa oraz ministrze właściwym do spraw wewnętrznych. Organy te, na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu, mogą udzielać dotacji celowych na organizowanie miejsc doraźnego schronienia oraz na dostosowanie kondygnacji podziemnych.

W praktyce dotacje mogą pokryć do 100 proc. kosztów inwestycji, co ma zachęcić do szybkiego przystąpienia do prac remontowych i adaptacyjnych.

Co będzie remontowane i jakie są wymagania

Wśród planowanych robót są remonty schronów oraz ukryć pod szkołami, w tym tzw. tysiąclatki. Przepisy rozróżniają dwa główne rodzaje obiektów zbiorowej ochrony: miejsca doraźnego schronienia oraz budowle ochronne, które dzielą się dalej na schrony i ukrycia. Szczegółowe wymagania techniczne wynikają z rozporządzeń do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Opinie techniczne i dokumentacja z przeglądów będą jednym z kryteriów przyznawania wsparcia finansowego na remonty i modernizacje.

Cel dotyczący zdolności przyjęcia ludności

Ustawa stawia konkretne cele: we wszystkich obiektach zbiorowej ochrony należy zapewnić miejsca dla przynajmniej połowy przewidywanej liczby ludności przebywającej w sytuacji zagrożenia w miastach, z czego 25 proc. tych miejsc ma przypadać w budowlach ochronnych. Poza granicami miast celem jest zapewnienie 25 proc. miejsc (w tym 15 proc. w budowlach ochronnych).

Co dalej i czego można się spodziewać

Przeglądy obiektów będą kontynuowane, a liczba wyznaczanych miejsc nadających się na budowle ochronne będzie stopniowo rosnąć. W miarę postępu prac samorządy będą składać wnioski o dotacje, a remonty rozpoczną się tam, gdzie opinie techniczne wskażą realną możliwość adaptacji. Jak informuje MSWiA, działania ruszyły już na szeroką skalę i mają charakter długofalowy.