Budżet GZM na 2026: najważniejsze inwestycje i co zmieni się dla mieszkańców

Skąd pieniądze — struktura dochodów

W budżecie GZM na 2026 rok zaplanowano dochody na poziomie prawie 2,9 mld zł. Podstawowym składnikiem jest ustawowy dochód własny. Największą część tego dochodu stanowi udział w podatku dochodowym od osób fizycznych — obecnie wynosi on 0,49% od dochodów podatników i ma przynieść Metropolii około 665 mln zł.

Do wpływów zaliczono także składkę zmienną wpłacaną przez gminy na obsługę komunikacji miejskiej — jej przewidywana wartość to około 1,3 mld zł. Dodatkowe środki mają pochodzić ze świadczenia usług przewozowych, w tym sprzedaży biletów, prognozowanej na około 296,5 mln zł. Zaplanowano deficyt budżetowy w wysokości około 29,4 mln zł, który ma być sfinansowany w całości z przychodów z nadwyżki budżetowej z lat ubiegłych.

Transport publiczny jako główny beneficjent

Największą pojedynczą pozycją wydatkową jest funkcjonowanie komunikacji miejskiej — w 2026 roku koszty te wyniosą około 2,4 mld zł. To głównie wydatki bieżące związane z organizacją przewozów autobusowych, tramwajowych i trolejbusowych oraz obsługą linii metropolitalnych.

Budżet zabezpiecza także środki na utrzymanie infrastruktury przystankowej, rozwój systemów wspierających komunikację, integrację pasażerską oraz system taryfowo-biletowy. Zarezerwowano między innymi 34,4 mln zł przekazywane Województwu Śląskiemu na sfinansowanie połączeń kolejowych na obszarze Metropolii, w tym wszystkie połączenia na trasie Gliwice–Bytom oraz wybrane dodatkowe relacje.

Inwestycje kolejowe i elektromobilność

W budżecie przewidziano 19,7 mln zł na sfinansowanie części wkładu własnego do inwestycji zgłoszonych w ramach rządowego Programu Kolej Plus. Z sześciu projektów z udziałem Metropolii zakwalifikowanych do realizacji, wykonawcy w pięciu pracują nad dokumentacją projektową, a dla projektu Gliwice – Ruda Kochłowice – Katowice prowadzone są także prace budowlane. GZM jest partnerem we wszystkich tych projektach i w perspektywie do 2029 roku zapewni ponad 400 mln zł na wkład własny.

Na zakup autobusów o napędzie alternatywnym zarezerwowano płatności na poziomie ponad 358 mln zł — dotyczy to 8 autobusów wodorowych oraz 82 elektrycznych, wynikających z umów zawartych w 2024 i 2025 roku. Dodatkowo w budżecie przewidziano około 75 mln zł na wsparcie inwestycji gmin członkowskich w ramach Funduszu Odporności.

Rowery, Metrorower i lokalne inwestycje

Na rozwój infrastruktury rowerowej przeznaczono w 2026 roku ponad 45 mln zł na pomoc finansową dla gmin w ramach Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych — Velostrad. Środki mają pokryć m.in. wykup nieruchomości, dokumentację projektową i roboty budowlane. Planowane są prace projektowe i budowlane dla kilku velostrad, w tym kontynuacja Velostrady nr 6 (Katowice–Mysłowice), Velostrady nr 4 w Świętochłowicach oraz Velostrady nr 3 na terenie Tychów.

System Metrorower działa od sierpnia 2024 r. w 31 gminach GZM; końcem 2025 r. rozszerzono go o kolejne 9 gmin w ramach prawa opcji. Obecnie dostępnych jest ponad 7 tysięcy rowerów na niemal 1000 stacjach. W 2025 r. uruchomiono również Długoterminową Wypożyczalnię Rowerów Elektrycznych dysponującą 250 rowerami. Utrzymanie tych ofert w 2026 roku ma kosztować około 49 mln zł. Dodatkowo przewidziano 2 mln zł na dofinansowanie budowy Centrum Przesiadkowego przy stacji kolejowej w Pyskowicach.

Wieloletnia Perspektywa

Zgromadzenie przyjęło też Wieloletnią Prognozę Finansową na lata 2026–2036. Prognoza zawiera 84 zadania o łącznej wartości około 21,6 mld zł i zakłada realne ujęcie dochodów i wydatków Metropolii we wszystkich latach objętych dokumentem.

Budżet na 2026 rok kładzie więc wyraźny nacisk na utrzymanie i rozwój transportu zbiorowego oraz na inwestycje w kolej i infrastrukturę rowerową, jednocześnie zabezpieczając środki na transformację taboru w kierunku elektromobilności.