Bytom: Budżet na 2026 rok przyjęty — trudne decyzje i oszczędności

Budżet trudny. Przyczyny i oceny

Przyjęty budżet otrzymał od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach opinię pozytywną z zastrzeżeniami. Jak mówi prezydent Mariusz Wołosz:

„To budżet trudny i wymagający. Budżet przetrwania, w którym skupimy się na realizacji podstawowych obowiązków”

Przyczyną napięć finansowych są m.in. skutki poprzednich rozwiązań rządowych. Prezydent przypomina, że program Polski Ład sprawił, że Bytom stracił ponad 215 mln zł w latach 2019 – 2023.

Skarbnik miasta Ewa Tomczak wskazuje na zmianę algorytmu wynikającą z ustawy z 1 października 2024 roku, która doprowadziła do spadku transferów z budżetu państwa. „Po raz pierwszy od 2003 roku odnotowujemy spadek transferów z budżetu państwa” — mówi skarbnik. To zwiększa presję na lokalne finanse przy rosnących kosztach wynagrodzeń i usług.

Główne inwestycje: transport, OZE, oświata

W przyszłym roku miasto skoncentruje środki na inwestycjach współfinansowanych zewnętrznie. Na kontynuację i nowe zadania przeznaczono prawie 159 mln zł. Najważniejsze projekty to m.in.:

• budowa trzech centrów przesiadkowych w Śródmieściu, Stroszku i Karbiu — łącznie 48 mln zł ze środków Unii Europejskiej,
• przebudowa ul. Nickla w Miechowicach — ponad 12 mln zł,
• przebudowa ul. Cyryla i Metodego w Łagiewnikach — prawie 11 mln zł,
• budowa ul. Wiejskiej w Suchej Górze — ponad 10 mln zł,
• budowa dziewięciu dróg przy domkach fińskich w Miechowicach — łączna wartość ponad 13 mln zł.

W zakresie odnawialnych źródeł energii planowane są dwa projekty o wartości niemal 65 mln zł. Bytomskie Wodociągi zrealizują instalację biogazu na oczyszczalni „Centralna” — koszt prawie 40 mln zł, z czego 31,5 mln zł to dofinansowanie. Dodatkowo spółka zbuduje farmy fotowoltaiczne, magazyny energii i instalacje pomp ciepła — projekt wart około 22,8 mln zł netto, z ponad połową środków z UE.

Inwestycje w szkoły, mieszkania i przejęcia zasobów

W 2026 roku przewidziano także wielomilionowe wydatki na oświatę i kulturę. Najważniejsze z nich to adaptacja budynku przy ul. Smolenia 20 na ośmiooddziałowe przedszkole z oddziałem żłobkowym — wartość ponad 15 mln zł, oraz remont Bytomskiego Centrum Kultury — blisko 15 mln zł.

Rozpocznie się termomodernizacja pięciu przedszkoli (koszt prawie 6,4 mln zł, z czego 5,4 mln zł ze środków unijnych) oraz modernizacja energetyczna Szkoły Podstawowej nr 6 przy ul. Królowej Jadwigi 2 — wartość blisko 5 mln zł, z dofinansowaniem ponad 4,2 mln zł.

W sferze mieszkaniowej miasto zaplanowało prawie 50 inwestycji w zasobach Bytomskich Mieszkań: remonty instalacji elektrycznych, stropów, kominów i modernizacje lokali. Zgodnie z porozumieniem z maja 2025 roku Bytom przejmie cały zasób Spółki Restrukturyzacji Kopalń — 5352 lokale mieszkalne w 923 budynkach. Po komunalizacji zarządzanie przejmie gminna jednostka Bytomskie Mieszkania, co oznacza wzrost puli mieszkań w zarządzie o ponad 55%.

Budżet w liczbach

Wydatki miasta skorelowane są z priorytetami: najwięcej pójdzie na oświatę, transport i pomoc społeczną. Rosną też koszty utrzymania i wynagrodzeń, co zwiększa tzw. lukę oświatową. Prezydent szacuje, że w 2026 roku luka ta może wynieść nawet 184 mln zł.

Ryzyka i plan awaryjny

Aby sfinansować bieżące potrzeby, w budżecie uwzględniono pożyczkę w wysokości 100 mln zł. Jej ostateczna wysokość zależy od rządowego wsparcia — premier deklarował pomoc, która mogłaby zmniejszyć potrzebę zaciągania tak wysokiego zobowiązania.

Podsumowując: budżet 2026 to plan skupiony na priorytetach i inwestycjach zewnętrznie dofinansowanych. Jednocześnie to dokument obciążony ryzykami wynikającymi z mniejszych transferów państwowych i rosnących wydatków bieżących.