Chorzów: Renowacja grobu zbiorowego wojennego 28 żołnierzy Wojska Polskiego z 66. i 75. pułku piechoty poległych 2 września 1939 roku

Skąd pochodzi finansowanie i ile kosztowała renowacja

Miasto Chorzów otrzymało dotację w wysokości 31 977,36 zł w ramach programu „Groby i cmentarze wojenne w kraju – prace remontowe, badawcze, edukacyjne 2025”. Zadanie zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Całkowity koszt zadania wyniósł 39 971,70 zł, a brakującą kwotę pokryto z innych środków przewidzianych przez miasto.

Zakres prac konserwatorskich

Prace wykonała firma Joanna Mac Konserwacja Dzieł Sztuki z Oświęcimia. Renowacja objęła zarówno aspekty techniczne, jak i estetyczne. Rzeźba z czerwonego piaskowca została poddana dezynfekcji i oczyszczeniu z zabrudzeń oraz przebarwień wywołanych przez mikroorganizmy.

• Ubytki kamienia uzupełniono kitami mineralnymi dobranymi kolorystycznie.
• Pęknięcia i rozwarstwienia sklejono, a osłabione partie wzmocniono przez impregnację strukturalną.
• Powierzchnię zabezpieczono przed wodą poprzez wykonanie hydrofobizacji.

Efekt prac to odtworzona forma rzeźby i zabezpieczenie monumentu przed dalszymi zniszczeniami spowodowanymi przez czynniki atmosferyczne.

Historia monumentu i uroczystość poświęcenia

Autorem pomnika jest artysta rzeźbiarz Andrzej Szczepańc. Monument odsłonięto w 32. rocznicę wyzwolenia Chorzowa — 28 stycznia 1977 r. Pod płytą pomnika umieszczono szczątki 28 żołnierzy, którzy brali udział w kampanii wrześniowej 1939 r. Rzeźba ma formę płaskorzeźby z czterech pól tworzących formę krzyża; trzy pola przedstawiają orła, a w czwartym wyryto inskrypcję: „W hołdzie bohaterom poległym w obronie wolności. Społeczeństwo miasta Chorzowa”.

Po zakończonej renowacji odbyło się uroczyste poświęcenie grobu, poprzedzone mszą św. o godz. 10.00 w kościele pw. Ducha Św. Uroczystość zorganizowano w rocznicę 2 września 1939 r. i w celu upamiętnienia 80 rocznicy zakończenia II wojny światowej. W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele władz miasta, m.in. II Zastępca Prezydenta Miasta Chorzów Jacek Króliczek oraz Katarzyna Sudoł — Przewodnicząca Rady Miasta.

Wśród zaproszonych gości byli przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej z Katowic: Dyrektor Andrzej Sznajder oraz Jan Kwaśniewicz, a także wiceprezes Stowarzyszenia na Rzecz Zabytków Fortyfikacji Pro Fortalicium Adam Lewan. Całość uświetnił Apel Poległych.

Działania edukacyjne i lokalne partnerstwa

Pracom renowacyjnym towarzyszyły działania edukacyjne przybliżające mieszkańcom:

• historyczno-społeczny kontekst grobów wojennych na terenie Chorzowa,
• wydarzenia okresu II wojny światowej na terenie dzisiejszego miasta,
• historię poległych bohaterów z 66. i 75. Pułku Piechoty.

W realizacji projektu współpracowały Stowarzyszenie Rzecz Zabytków Fortyfikacji Pro Fortalicium, Stowarzyszenie Miłośników Chorzowa im. Juliusza Ligonia oraz Parafia Ducha Świętego. Dzięki temu konserwacja połączona została z popularyzacją wiedzy o lokalnej historii.