Cieszyn: 70 lat Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego — jubileusz i obchody

Święto dorobku i podziękowania

Jubileusz zgromadził środowisko historyków i działaczy kultury regionu. Wśród gości byli przedstawiciele Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego, poprzedni prezesi cieszyńskiego Oddziału, członkowie sąsiednich oddziałów oraz reprezentanci lokalnych instytucji naukowych i kulturalnych. Pod patronatem wydarzenia stanęła Burmistrz Miasta Cieszyna, która złożyła gratulacje i podkreśliła znaczenie działalności Towarzystwa dla kształtowania świadomości historycznej mieszkańców.

„Siedem dekad działalności Towarzystwa to nie tylko imponujący dorobek naukowy i organizacyjny, ale przede wszystkim świadectwo nieustannego zaangażowania, pasji oraz troski o zachowanie pamięci historycznej” — napisała Burmistrz Gabriela Staszkiewicz w Liście Gratulacyjnym.

Publikacje i projekty — od tomów do internetu

Najważniejszym wydawnictwem cieszyńskiego Oddziału jest Pamiętnik Cieszyński — jedyne w Polsce recenzowane czasopismo naukowe poświęcone historii Śląska Cieszyńskiego. Ukazuje się od 1961 r., a jego najnowszy, 25. tom pojawił się w 2024 r.

Towarzystwo ma na koncie znaczący wkład w powstanie monografii: trzytomową historię Cieszyna oraz ośmiotomową monografię dziejów Śląska Cieszyńskiego. Za ten dorobek nagrodzone zostało m.in. Nagrodą im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego za 2015 rok.

W ostatnich latach PTH stawia również na cyfrową dostępność materiałów. Dzięki małym grantom zrealizowano projekty takie jak:

• „Bibliografia zawartości Pamiętnika Cieszyńskiego” (2023),
• „Historia Cieszyna i Śląska Cieszyńskiego online — stworzenie dostępnej online bazy tekstów na temat dziejów miasta i regionu” (2021),
• „Cieszyńscy Bohaterowie – słownik biograficzny Kawalerów Virtuti Militari związanych ze Śląskiem Cieszyńskim” (2018).

Ludzie i perspektywy

Cieszyński Oddział PTH to obecnie 49 osób (stan na 31.12.2024 r.). To przede wszystkim zawodowi historycy, w tym osoby z tytułami naukowymi, oraz lokalni miłośnicy przeszłości. Przez 70 lat w pracę oddziału zaangażowało się kilka pokoleń badaczy z Cieszyna, powiatu, a także z Bielska-Białej i Zaolzia.

Po okresie intensywnych publikacji monograficznych Towarzystwo skupia się teraz na tworzeniu zasobów przydatnych badaczom i mieszkańcom — zarówno w formie wydawniczej, jak i cyfrowej. Wiele działań członków oddziału odbywa się w przestrzeni publicznej miasta: wykłady, prelekcje i konferencje są stałym elementem życia intelektualnego regionu.

Co dalej?

Jubileusz to nie tylko podsumowanie. To też sygnał, że badania lokalnej historii pozostają żywe. PTH w Cieszynie ma zaplecze kadrowe i doświadczenie. Ma też cyfrowe zasoby i sprawdzone projekty. Teraz przed oddziałem stoi wyzwanie utrzymania równowagi między tradycyjną publikacją a nowymi formami popularyzacji historii, tak aby pamięć regionu pozostała dostępna dla kolejnych pokoleń.