Co kryje Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach? „Soli Deo Honor Et Gloria” — historia, sztuka i sekrety

Narodziny projektu i pierwsze prace

Początki świątyni sięgają powołania diecezji katowickiej w 1925 roku, której pierwszym biskupem był August Hlond. Projekt katedry przygotowali Zygmunt Gawlik i Franciszek Mączyński, a pracami budowlanymi kierował komitet pod przewodnictwem ks. prałata Emila Szramka, pełniącego funkcję magistra fabricae.

Symboliczna inauguracja prac miała miejsce 5 czerwca 1927 roku, kiedy to biskup Arkadiusz Lisiecki wykopał ziemię pod przyszłe fundamenty. Do 1931 roku wykonywano prace fundamentowe, w 1932 roku wmurowano pierwszy kamień węgielny, a w 1934 roku fundamenty osiągnęły wysokość około 8 metrów. Priorytetem była budowa prezbiterium, którą zakończono w 1938 roku.

Wojna, PRL i zmiany w planach

Wybuch II wojny światowej w 1939 roku przerwał prace. Okupanci nie zezwolili na dalsze prowadzenie robót i nie pozwolili zabezpieczyć dotychczasowych efektów. Prace wznowiono dopiero w maju 1946 roku pod kierunkiem ks. dr Rudolfa Adamczyka.

Lata 50. przyniosły kolejne utrudnienia. W wyniku represji i presji władz komunistycznych nastąpiły wysiedlenia biskupów oraz aresztowanie ks. Adamczyka. Jego obowiązki przejął oddelegowany przez władze ks. Jan Piskorz, który miał wpływ na zmianę planów architektonicznych. Pierwotna kopuła miała mierzyć 102 metry; decyzje z tamtego okresu zmniejszyły jej wysokość o 38 metrów do ostatecznych 64 metrów.

Konsekracja świątyni była efektem społecznej pracy wielu wiernych oraz kleryków Śląskiego Seminarium Duchownego i odbyła się 30 października 1955 roku. Dokonał jej biskup częstochowski Zdzisław Goliński, ze względu na trwające wysiedlenia biskupów katowickich.

Wygląd, wymiary i detale wnętrza

Archikatedra Chrystusa Króla ma 101 metrów długości oraz 50 metrów szerokości. Jej kubatura wynosi blisko 120 000 m³, co czyni ją jedną z największych katedr w Polsce. W fasadzie osadzono troje drzwi, przed nimi stoi osiem kolumn, a nad wejściem widoczny jest napis Soli Deo Honor Et Gloria.

Świątynia łączy elementy klasycyzujące z odniesieniami do baroku. Układ wnętrza opiera się na centralnym ośmioboku otoczonym czterema kaplicami, a całość utrzymana jest w stylu art deco. Wnętrze zaprojektował Mieczysław Król, a elementy rzeźbiarskie wykonał Jerzy Egon Kwiatkowski. W prezbiterium nad ołtarzem głównym znajduje się figura Chrystusa Króla.

Wizyta Jana Pawła II i symbolika

Archikatedra gościła papieża Jana Pawła II podczas jego drugiej pielgrzymki do Polski. 20 czerwca 1983 roku papież spotkał się w katedrze z chorymi, których błogosławił. Arcybiskup Wiktor Skworc wspominał, że ówczesne władze próbowały uniemożliwić wizytę; dopiero decyzja o zorganizowaniu spotkania z chorymi i inwalidami pracy pozwoliła na jej przeprowadzenie. Cytowana wypowiedź arcybiskupa zamieszczono na stronie Archidiecezji katowickiej.

„Jako świadek i uczestnik tych wydarzeń muszę dać świadectwo prawdzie, że ówczesne władze nie chciały dopuścić do wizyty papieża w katedrze…”

Dlaczego archikatedra ma znaczenie dla regionu

Archikatedra Chrystusa Króla to nie tylko monumentalna bryła. To także symbol duchowej siły Ślązaków i świadectwo wytrwałości — budowana w czasach niepokojów, przetrwała trudne dzieje XX wieku. Jej kopuła na stałe wpisała się w panoramę stolicy województwa śląskiego, a świątynia nadal przyciąga wiernych pragnących modlitwy w tym wyjątkowym miejscu.