Dwa miejsca w Gliwicach przekraczają normy zanieczyszczeń powietrza

Gdzie w Gliwicach było najgorzej

W naszym mieście najgorsze wyniki odnotowano w dwóch punktach przy przystankach: Os. Wojska Polskiego Kozielska oraz Gliwice plac Piłsudskiego. To miejsca przy ruchliwych ulicach i w gęstej zabudowie, gdzie zanieczyszczenia mają tendencję do koncentracji.

Najniższe stężenia NO₂ zarejestrowano natomiast na przystankach: Wilcze Gardło Pętla stanowisko 1 – 17 µg/m³, Stare Gliwice Kozielska stanowisko 2 – 20 µg/m³ oraz Ostropa Kościół stanowisko 2 – 23 µg/m³. Inne zmierzone wartości to m.in. ul. Zwycięstwa – 39 µg/m³, pl. Piastów – 38 µg/m³ oraz ul. Dworcowa i Wrocławska – po 36 µg/m³.

Skala badań i metodyka

Badanie zlecone przez Górnośląsko‑Zagłębiowską Metropolię przeprowadziło stowarzyszenie Polski Alarm Smogowy. W pierwszej połowie roku zamontowano specjalne, pasywne próbniki (tzw. samplerów) na przystankach oraz na terenach parkowych. Akcja objęła 14 miast GZM i około 700 punktów, co sprawia, że było to pierwsze tak duże badanie tego typu w Polsce.

Próbki pobierano przez miesiąc, a następnie analizowano je w jednym ze szwajcarskich laboratoriów. Wyniki mają charakter głównie edukacyjny i – jak podkreślono – nie zastępują państwowego systemu monitoringu powietrza.

NO₂, źródła i skutki dla zdrowia

Dwutlenek azotu jest gazem typowo związanym z emisją transportową. Program jakości powietrza dla województwa śląskiego wskazuje, że w pięciu miastach GZM udział spalin w tlenkach azotu wynosi od 44 do 69%.

Analizy naukowe pokazują konkretne ryzyka zdrowotne. Już wzrost stężenia NO₂ o 10 µg/m³ może zwiększyć ryzyko zachorowania na astmę o 10–17% oraz podnieść ryzyko infekcji dróg oddechowych u dzieci o 9%. Taki sam wzrost wiąże się również ze zwiększeniem ryzyka zgonu z powodu zapalenia płuc lub oskrzeli o 6%. Badania wpływu jakości powietrza na funkcje poznawcze wykazały z kolei pogorszenie wyników uczniów nawet o 8–23% w testach koncentracji i pamięci w najbardziej zanieczyszczonych rejonach.

Wnioski i możliwe działania

„Wyniki mają przede wszystkim charakter edukacyjny i nie zastępują danych z państwowego systemu monitoringu powietrza. Dla nas są one impulsem do dalszych działań na rzecz rozwoju transportu publicznego oraz wspierania gmin w ograniczaniu niskiej emisji transportowej, chociażby poprzez wymianę taboru na bezemisyjny, utrzymanie systemu Metrorower czy budowę sieci velostrad” – mówi Igor Śmietański, wiceprzewodniczący zarządu GZM.

Badanie wskazuje, gdzie interwencje mogą przynieść największy efekt. Priorytety to ograniczenie emisji z ruchu samochodowego, modernizacja taboru i inwestycje w transport publiczny oraz infrastrukturę dla rowerów. Wyniki posłużą jako impuls do planowania takich działań na poziomie metropolii i gmin.

Wybrane pomiary

Badanie odsłoniło konkretne miejsca wymagające uwagi. Działania ograniczające emisję z transportu mogą przynieść wymierne korzyści zdrowotne dla mieszkańców Gliwic i całej metropolii.