Gliwice: końcowy raport z konsultacji w sprawie metod naliczania opłat za odpady

Jak wyglądały konsultacje

Konsultacje prowadzone były systemowo. Przeprowadzono 21 spotkań we wszystkich dzielnicach, do tego doszły dwie debaty z zarządcami nieruchomości, dyżury telefoniczne oraz ankieta online. Najliczniej głos zabierali mieszkańcy w wieku 26–65 lat. Z badania wynika też, że 74,4% respondentów mieszka w zabudowie wielorodzinnej.

Wnioski i rekomendacje raportu Bona Fides

Raport przedstawia krytyczne oceny i oczekiwania mieszkańców. Najczęściej wskazywaną wadą jest obowiązująca metoda naliczania opłaty „od powierzchni”, którą oceniano jako społecznie niesprawiedliwą i oderwaną od ilości wytwarzanych odpadów, zwłaszcza przez samotnych seniorów w większych mieszkaniach. Autorzy rekomendują rozważenie odejścia od tej metody.

W dyskusjach częściej pojawiały się jako bardziej logiczne metody: „od osoby” oraz — z zastrzeżeniami — „od zużycia wody”. Obie mają jednak słabe punkty: przy naliczaniu od osoby istnieje ryzyko tzw. znikających deklaracji, a przy metodzie od wody mogą powstać spory o rozliczanie zużycia wody niezwiązanego z odpadami.

Raport podkreśla także oczekiwania społeczne dotyczące mechanizmów wsparcia: mieszkańcy postulują większą wrażliwość systemu na sytuację osób starszych, samotnych oraz rodzin wielodzietnych. Pojawił się pomysł częściowego spłaszczenia opłat, by zmniejszyć różnice między „wygranymi” i „przegranymi” danej metody. Ze względu na zróżnicowanie Gliwic, autorzy wskazują na popularność rozwiązań hybrydowych — różnych metod dla różnych typów zabudowy.

„Raport Bona Fides traktuję jako uczciwe lustro nastrojów: widać w nim oczekiwanie większej sprawiedliwości systemu i mniejszej różnicy obciążeń między grupami mieszkańców. Naszym zadaniem jest teraz spokojnie przeanalizować warianty i ich konsekwencje” — mówi prezydentka Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka.

Koszty administracyjne i ograniczenia danych

Urząd Miejski oszacował koszty, które pojawiłyby się przy przejściu na metody wymagające większej liczby deklaracji i częstszej ich aktualizacji. Szacunki obejmują zarówno koszty stałe, jak i jednorazowe zakupy sprzętu.

Dodatkowe koszty ponieśliby również zarządcy nieruchomości, związane m.in. z częstszą aktualizacją deklaracji. Urząd zwraca uwagę na brak pełnych danych o liczbie osób faktycznie zamieszkujących oraz o liczbie gospodarstw domowych. Oznacza to, że w pierwszym roku ewentualnej zmiany stawki należałoby opierać się na ogólnych szacunkach, a korekty wprowadzać w miarę porządkowania ewidencji i weryfikacji deklaracji.

Co dalej: decyzja radnych i możliwe przesunięcie

Raport trafi teraz do radnych, wielu z nich uczestniczyło w konsultacjach. To Rada Miasta Gliwice zdecyduje o ewentualnej zmianie metody. Radni zostaną szczegółowo zapoznani z wariantami oraz ich skutkami prawnymi, organizacyjnymi i finansowymi.

Równolegle pojawiła się propozycja, by odłożyć decyzję do czasu publikacji zapowiadanych przez rząd projektów zmian ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W grze są m.in. szersze, fakultatywne ulgi dla seniorów, osób z niepełnosprawnością czy osób w trudnej sytuacji oraz ewentualna nowa metoda naliczania opłaty.