Jastrzębie-Zdrój: Obchody 45. rocznicy Porozumienia Jastrzębskiego

Poranne uroczystości i hołd przy pomnikach

Obchody rozpoczęły się rano na Skwerze Porozumienia Jastrzębskiego. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. prezydent miasta Michał Urgoł, jego zastępcy Grzegorz Dulemba i Andrzej Matusiak oraz przewodniczący Rady Miasta Piotr Szereda. Wraz z nimi kwiaty złożył poczet sztandarowy klasy pożarniczej z III Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego.

Prezydent Michał Urgoł podkreślił:

– Obchodząc 45. rocznicę Porozumienia Jastrzębskiego, oddajemy hołd historycznej postawie górników, którzy mieli odwagę upomnieć się o przyszłość opartą na prawdzie, wolności i dialogu. To wydarzenie stanowi nie tylko chlubną kartę historii naszego miasta i kraju, lecz jest również ważną lekcją odpowiedzialności obywatelskiej.

Dodał, że dziś miasto zobowiązuje się do pielęgnowania wartości solidarności, poszanowania pracy i wspólnego dobra.

Msza i wspomnienia bezpośrednich uczestników

Dalsza część porannych obchodów miała miejsce w kościele pw. Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła, potocznie zwanym „kościołem na górce”. To z tej świątyni, jak przypomniano, dokładnie 45 lat temu górnicy po wspólnej modlitwie wyszli, by podpisać Porozumienie Jastrzębskie wówczas w kopalni „Manifest Lipcowy” (dziś KWK „Zofiówka”).

Homilię wygłosił ks. prałat Bernard Czernecki, który zwrócił uwagę na historyczną rolę strajków:

– Dzięki górnikom i robotnikom Polska jest dziś wolna. To Oni przełamali barierę strachu i dokonali tego wspaniałego dzieła. (…) Strajki 1980 roku skończyły się podpisaniem mądrej umowy. Dopiero, kiedy górnicy w Jastrzębiu podjęli protest, władza podpisała porozumienia w Szczecinie i Gdańsku.

Wspomnienia jednego z sygnatariuszy przypomniał Grzegorz Stawski:

– Te nasze górnicze strajki, to była walka o godność i myślę, że to jest aktualne do dzisiaj. Pamiętajmy o historii, o Porozumieniu Jastrzębskim. Nie chowajmy go w szufladach.

Składanie kwiatów, medale i hołd przy KWK „Zofiówka”

Po mszy delegacje złożyły wieńce pod Pomnikiem Porozumienia Jastrzębskiego przy obecnej KWK „Zofiówka” — miejscu podpisania porozumienia w 1980 roku. Wiązanki kwiatów złożyły m.in. delegacje NSZZ „Solidarność”, Jastrzębska Spółka Węglowa, zakłady pracy, szkoły, instytucje miejskie oraz mieszkańcy.

Podczas tej części uroczystości wręczono także medale 45‑lecia Porozumienia Jastrzębskiego jako wyraz wdzięczności dla uczestników tamtych wydarzeń oraz dla osób, które pielęgnują pamięć o porozumieniu i wartościach, które reprezentowało.

Popołudniowy program kulturalny

Popołudniowe obchody rozpoczęły się o godz. 15:00 koncertem Orkiestry KWK „JAS‑MOS” na placu „Ryba” przy ul. Katowickiej. Wieczorem Instytut Dziedzictwa i Dialogu – Łaźnia Moszczenica zaplanował o godz. 18:00 pokaz filmu dokumentalnego „Rozwalić system”, opowiadającego o wydarzeniach sprzed 45 lat.

Po seansie odbył się koncert Kwartetu ProForma oraz otwarcie czasowej wystawy „Człowiek rodzi się i żyje wolnym – strajki w Polsce w 1980 r. – Powstanie Solidarności”, udostępnionej dzięki uprzejmości Instytutu Dziedzictwa Solidarności.

Obchody w Jastrzębiu‑Zdroju łączyły pamięć historyczną z programem edukacyjnym i kulturalnym. Dla wielu uczestników był to dzień zadumy, ale też przypomnienie wartości, które ponad cztery dekady temu zapoczątkowały głębokie przemiany w Polsce.