Jolanta Wadowska-Król z DHC UŚ bohaterką serialu Netflixa

Heroiczka Szopienic na ekranach całego świata

Historia Jolanty Wadowskiej-Król to opowieść o odwadze i determinacji w walce z przemysłowym zatruciem dzieci. W latach 70. lekarka zainteresowała się alarmująco wysoką zachorowalnością na ołowicę wśród najmłodszych mieszkańców Szopienic, dzielnicy położonej w pobliżu Huty Metali Nieżelaznych. Mimo utrudnień ze strony władz komunistycznych, które uniemożliwiły jej obronę doktoratu, niestrudzenie walczyła o zdrowie pacjentów.

Jej działania przyniosły konkretne rezultaty. Tysiące dzieci zostało uratowanych dzięki zorganizowanemu leczeniu. Władze zmuszone były do radykalnych kroków – rozebrano domy znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie komina huty, a rodziny z dziećmi powracającymi z sanatoriów musiały przenieść się do mieszkań oddalonych od źródła zanieczyszczeń.

Zadośćuczynienie po latach i naukowe uznanie

W 2021 roku Uniwersytet Śląski postanowił naprawić historyczną niesprawiedliwość, nadając Jolancie Wadowskiej-Król najwyższą godność akademicką – tytuł doktora honoris causa. Fakt, że lekarce uniemożliwiono w PRL-u obronę stopnia naukowego, uznano za wstydliwą pozostałość po czasach komunistycznej cenzury.

W ramach uroczystości nadania tytułu honoris causa uczelnia przygotowała film dokumentalny „Tajemnica trucia szopienickich dzieci”, który można obejrzeć na kanale YouTube Uniwersytetu Śląskiego.

Centrum badawcze kontynuuje misję

Od 2021 roku dr hab. Lucyna Sadzikowska, prof. UŚ przy wsparciu samej „Doktórki” rozpoczęła badania terenowe w Szopienicach. Przeprowadzając rozmowy i wywiady z byłymi pacjentami oraz ich rodzinami, badaczka zbiera narracje dokumentujące wieloaspektową historię chorych, szopienickiej społeczności i dziedzictwa industrialnego tej dzielnicy Katowic.

Inspiracją dla działań naukowców było właśnie dziedzictwo Jolanty Wadowskiej-Król. W Uniwersytecie Śląskim powstało Centrum Badań nad Środowiskiem Poprzemysłowym im. Jolanty Wadowskiej-Król, które ma na celu wzmocnienie potencjału badawczego uczelni w zakresie projektów naukowych dotyczących skutków uprzemysłowienia regionu.

Centrum koncentruje się na interdyscyplinarnych badaniach nad środowiskiem poprzemysłowym – dotychczas na UŚ nie istniała jednostka umożliwiająca takie kompleksowe podejście do problematyki skutków eksploatacji i przetwórstwa metali nieżelaznych.

Źródło: Uniwersytet Śląski