Kaczyńskiego zapytano o słowa Sikorskiego – co mówią liczby, historia i eksperci
Wystarczy kilka zdań – i polityczna scena w Polsce zaczyna wrzeć. Gdy Jarosław Kaczyński publicznie skomentował wypowiedź Radosława Sikorskiego słowami „Współczuję panu”, uruchomił lawinę przypomnień i odniesień zarówno do najnowszych spięć politycznych, jak i dramatycznych kart historii. Ale za tym politycznym pojedynkiem stoi też opowieść o pamięci, traumie i światopoglądowych podziałach, które dzielą nie tylko partie, ale i polskie rodziny.
Najważniejsze informacje:
- Anne Applebaum, żona Radosława Sikorskiego, napisała „Gułag. A History” – nagrodzoną Pulitzerem książkę o sowieckim systemie obozów pracy.
- W czasach Stalina przez Gułag przeszło nawet 30 milionów ludzi, a 4,5 miliona nigdy nie wróciło do domu.
- Odniesienia Kaczyńskiego do Applebaum i Sikorskiego są wykorzystywane w politycznej debacie o „pamięci historycznej” i podziałach światopoglądowych w Polsce.
Sporne słowa i historyczna wojna na symbole
Co na pozór zaczęło się od kolejnej słownej szermierki między Jarosławem Kaczyńskim a Radosławem Sikorskim, natychmiast przerodziło się w głębszy spór o to, jak (i czy w ogóle) rozliczać polskie i europejskie traumy XX wieku. W ostatnich wypowiedziach Kaczyński nie tylko personalnie zaatakował Sikorskiego, określając jego postawę jako „udawanie” i zarzucając mu działania korzystne dla Rosji, ale też w subtelny sposób odniósł się do rodzinnych i światopoglądowych powiązań Sikorskiego z Anne Applebaum, autorką znanej książki „Gułag. A History”.
„Gułag. A History” – liczby, prawda i Nobel dla sumienia
Książka Applebaum, wydana światowo w 2003 roku i nagrodzona Pulitzerem rok później, opowiada o systemie, jakiego nie powstydziłoby się piekło. Szacunki mówią o około 18 milionach ludzi, którzy trafili do sowieckich łagrów w okresie apogeum stalinowskiego; mniej więcej 4,5 miliona z nich nigdy tych miejsc nie opuściło. Badaczka podkreślała, że „to znacznie więcej niż historia sowieckiego systemu obozów pracy… Opowieść o państwie w państwie, które rządziło się według własnych reguł i praw, miało własny język, literaturę, orkiestry…”. W Polsce książkę wydało wydawnictwo Świat Książki.
Dla porównania, podobne świadectwa można znaleźć w literackich relacjach Aleksandra Sołżenicyna („Archipelag GUŁag”) czy Gustawa Herlinga-Grudzińskiego („Inny świat”). Wszystkie te głosy, choć różne w tonie, mówią jasno: ten rozdział historii nie jest zamknięty, a bolesnej prawdy nie da się uciszyć politycznym gestem.
| Autor | Tytuł opracowania | Szacunkowa liczba ofiar |
|---|---|---|
| Anne Applebaum | Gułag. A History | ~18–30 mln (4,5 mln zmarłych) |
| Aleksander Sołżenicyn | Archipelag GUŁag | ok. 20 mln (szacunki własne) |
| Gustaw Herling-Grudziński | Inny świat | Brak precyzyjnej liczby, opis subiektywny |
Czy historia dzieli, czy uczy?
Zamiast zbliżać ludzi, historia, jakiej symbolem stał się Gułag, niezmiennie dzieli — zarówno na sali politycznej, jak i w domowych rozmowach. Narracje Anne Applebaum, nagradzane i cenione na świecie, w Polsce potrafią dzielić nawet elity. Co ciekawe, często sprowadzają się do wojny poglądów i konferencyjnego „prztyczka w nos”. Czy jednak polityka powinna handlować historią jak towarem na targu? Każda taka debata jest przypomnieniem, że los milionów więźniów to nie tylko liczba – to przestroga przed zamianą pamięci w broń do walki z politycznym przeciwnikiem.
Wnioski i porady dla czytelnika
Warto, byś nie dał się wciągnąć jedynie w medialny ping-pong polityków – szczególnie, gdy stawką staje się pamięć o ludzkim cierpieniu. Każda lektura i każda publiczna dyskusja o Gułagu czy ofiarach komunizmu to okazja, by odświeżyć w sobie pytanie: czego naprawdę nauczyła nas historia? I czy umiemy mówić o niej tak, by nie stała się zakładnikiem bieżącej polityki? Pozornie odległe rozliczenia sprzed dekad wciąż odciskają ślad na współczesnych sporach. A jeśli coś z tej lekcji warto zapamiętać, to być może właśnie to: za wielkimi liczbami zawsze stoi człowiek. Czasem nawet ty.
Komentarze (0)