List Rektora na rok akademicki 2025/2026: plany i wyzwania uczelni w czasach niepokoju
W liście do społeczności uniwersyteckiej na rok akademicki 2025/2026 JM Rektor podkreśla dwoistość roli uczelni: łączenie żądania dowodu z nakazem krytycznego myślenia. Apeluje też, by Uniwersytet stał się oparciem wobec dezinformacji i miejscem, które broni prawdy oraz wartości ludzkich w czasach niepokoju.
Najważniejsze informacje:
- Uniwersytet ma dwoistą naturę: łączy imperatyw pewności z imperatywem sceptycyzmu.
- Uczelnia powinna być elementem odporności społeczeństwa przeciw fabrykom trolli i agresywnej dezinformacji, zwłaszcza od początku ataku Rosji na Ukrainę.
- Studentom JM Rektor przypomina, że rozwój sztucznej inteligencji nie zastąpi wartości nauki, wspólnoty i umiejętności podejmowania decyzji.
Dwoistość nauki: pewność kontra sceptycyzm
Rektor opisuje Uniwersytet jako instytucję zbudowaną na sprzeczności dwóch imperatywów. Jeden każe dowodzić prawdy ponad wszelką wątpliwość. Drugi wzywa do nieustannego kwestionowania tego, co uznajemy za pewne. Ta naprzemienna dynamika ma chronić przed dogmatyzmem. Krótko mówiąc: Uniwersytet rozplata cumy pewności, by pokazać, jak kruche bywają ugruntowane przekonania.
Uczelnia jako element odporności społecznej
W liście zwrócono uwagę, że kiedy społeczne zaufanie do nauki maleje, uczelnia ma obowiązek przemówić pryncypialnie. Uniwersytet to – według Rektora – jeden z najważniejszych elementów układu odpornościowego państwa wobec zorganizowanej propagandy. Gdy niszczenie prawdy staje się strategią wrogiego państwa, rola uniwersytetu staje się fundamentalna. Autor listu wskazuje, że takie zagrożenie obserwujemy od początku ataku Rosji na Ukrainę.
„Że ziemia nie jest snem, lecz żywym ciałem, I że wzrok, dotyk ani słuch nie kłamie. […] Niektórzy mówią, że nas oko łudzi I że nic nie ma, tylko się wydaje, Ale ci właśnie nie mają nadziei. Myślą, że kiedy człowiek się odwróci, Cały świat za nim zaraz być przestaje, Jakby porwały go ręce złodziei.” (Cz. Miłosz, Nadzieja)
Sztuczna inteligencja, studia i wartość wspólnoty
Rektor odnosi się także do obaw związanych z sztuczną inteligencją. Przypomina, że efektywność algorytmów nie oznacza końca akademickiej edukacji. Studia rozwijają naturalną inteligencję: umiejętność formułowania hipotez, wyciągania wniosków i podejmowania trafnych decyzji. To kompetencje, które trudno sprowadzić wyłącznie do pracy maszyn.
Poza wiedzą merytoryczną uczelnia daje coś, czego maszyna nie potrafi: przyjaźń, współczujące rozumienie, dzielenie pasji, poczucie bezpieczeństwa, szacunek i tolerancję. Stąd wezwanie Rektora: dbajmy o Uniwersytet i twórzmy go razem, aby stał się schronieniem wobec burzy — jak w słowach Boba Dylana: „Chodź, dam ci schronienie przed burzą”.
List Rektora to przypomnienie roli nauki nie tylko jako źródła wiedzy, lecz także jako instytucji budującej społeczne zaufanie i odporność na manipulację. W czasie niepokoju uczelnia ma obowiązek zarówno rozbrajać fałszywe narracje, jak i pielęgnować wspólnotę, która daje oparcie studentom i pracownikom.
Komentarze (0)