Nie żyje abp Józef Kowalczyk — nuncjusz apostolski 1989–2010 i prymas Polski 2010–2014. Miał 86 lat

Rola w Kościele i kluczowe osiągnięcia

Abp Józef Kowalczyk urodził się 28 sierpnia 1938 r. Studiował w seminarium „Hosianum” w Olsztynie, ukończył prawo kanoniczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a następnie uzyskał doktorat na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie w 1968 r. Ukończył też kurs Świętej Roty Rzymskiej oraz zdobył dyplom archiwisty w Tajnym Archiwum Watykańskim.

Święcenia kapłańskie przyjął 14 stycznia 1962 r. Po wznowieniu w 1989 r. stosunków dyplomatycznych między Stolicą Apostolską a Polską został mianowany nuncjuszem apostolskim i podniesiony do godności arcybiskupa. Święcenia biskupie przyjął 20 października 1989 r. w bazylice św. Piotra z rąk papieża Jana Pawła II, a misję nuncjusza rozpoczął uroczystą mszą 26 listopada 1989 r. w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

W czasie pełnienia funkcji nuncjusza przez ponad dwie dekady miał znaczny wpływ na nominacje biskupie w Polsce. Doprowadził do przywrócenia Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego w 1991 r., przygotował reorganizację struktur kościelnych zakończoną bullą Totus Tuus Poloniae populus z 25 marca 1992 r. Negocjował tekst umowy konkordatowej i 28 lipca 1993 r. podpisał konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską.

Funkcja prymasa i zakończenie służby

Decyzją papieża Benedykta XVI 8 maja 2010 r. został mianowany arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i prymasem Polski. Urząd ten pełnił do maja 2014 r. Do objęcia stolicy gnieźnieńskiej przez abp. Wojciecha Polaka pełnił funkcję administratora apostolskiego Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Archidiecezja poinformowała, że szczegóły dotyczące pogrzebu zostaną podane w późniejszym terminie.

Krytyka i kontrowersje

Po latach ks. Tadeusz Isakowicz‑Zalewski wielokrotnie wskazywał na rzekome tuszowanie przez abp. Kowalczyka skandali w Kościele katolickim w Polsce. Jak podkreśniał, ze względu na urzędy pełnione od 1990 r. miał on „wielką wiedzę o homolobby i aferach obyczajowych”. Isakowicz‑Zalewski stwierdził również, że „odpowiedzialność za nominację Juliusza Paetza do Łomży ponosi nie Jan Paweł II, lecz ksiądz Józef Kowalczyk”.

Publikacje i odznaczenia

Abp Kowalczyk jest autorem kilku książek i rozmów o życiu i Kościele, w tym m.in.: „Na drodze konsekrowanej” (1998), „Służyć słowu” (2000), „Tym, którzy Polskę stanowią” (2003) oraz „Świadectwo i służba. Rozmowy o życiu i Kościele” (2008).

Jak podała archidiecezja gnieźnieńska, informację o śmierci abp. seniora ogłosił w Gnieźnie dzwon św. Wojciech. Szczegóły dotyczące ceremonii pogrzebowych zostaną przekazane przez archidiecezję w późniejszym terminie.