Opłata opakowaniowa 2028: ponad 5 mld zł wpływów — co to zmieni?

Jak będzie działać nowy model ROP

Projekt wprowadza obowiązek ponoszenia przez producenta rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do opakowań produktów, które po raz pierwszy udostępnia na terytorium kraju lub rozpakowuje. Producent nie musi być użytkownikiem końcowym tych produktów. Obowiązki będą realizowane przez Organizację ROP Opakowań, którą ma pełnić NFOŚiGW.

Do zadań producenta w ramach ROP należeć będzie między innymi pokrywanie kosztów selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych, ich transportu i przetwarzania. Te koszty będą jednak pomniejszane o przychody z ponownego użycia i sprzedaży materiałów pochodzących z przetwarzania.

Finanse: opłata opakowaniowa i prognozy wpływów

Projekt zakłada ustanowienie opłaty opakowaniowej naliczanej za każdy kilogram opakowania wprowadzonego do obrotu. Stawki mają być zróżnicowane dla poszczególnych materiałów i ustalane przez ministra właściwego ds. klimatu, w oparciu o kryteria przygotowane przez IOŚ-PIB oraz dane kwartalnych sprawozdań z BDO.

W OSR podano prognozy wpływów: w 2026 r. ok. 513 mln zł, w 2027 r. ponad 1,27 mld zł, a w 2028 r. ponad 5,06 mld zł, gdy stawki będą już odzwierciedlać pełne koszty systemu ROP.

Przykładowe stawki za kilogram opakowań

Skutki dla producentów, gmin i branży odpadowej

Projekt przewiduje dwuletni okres przejściowy. W 2026 r. funkcjonowanie nowego systemu ma opierać się na dotychczasowych zasadach ROP, uzupełnionych o obowiązek opłaty opakowaniowej i rekompensaty dla gmin. W 2027 r. przewidziano dodatkową rekompensatę dla gmin za selektywnie zbierane odpady opakowaniowe. Pełne wdrożenie ma nastąpić od 1 stycznia 2028 r.

W OSR wskazano, że po okresie przejściowym organizacje odzysku opakowań działające w dotychczasowej formie mają zakończyć działalność. Projekt przewiduje również zniesienie od 2028 r. obowiązku osiągania określonych poziomów recyklingu przez producentów oraz likwidację opłaty produktowej za opakowania.

• Kontrola naliczania i redystrybucja wpływów mają należeć do marszałków województw.
• NFOŚiGW ma przekazywać gminom 6 zł za mieszkańca na utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych oraz wypłacać środki za każdą tonę udokumentowanego recyklingu.
• Przewidziano też płatności do podmiotów odbierających i przetwarzających odpady oraz wsparcie dla recyklerów za odpady o ujemnej wartości rynkowej.

Mechanizmy zapobiegające powstawaniu odpadów i nadzór

Projekt ma wprowadzić mechanizmy ograniczające powstawanie odpadów opakowaniowych oraz minimalizujące wpływ opakowań na środowisko. Producent ponoszący odpowiedzialność finansową za cały cykl życia opakowania ma mieć bodziec do projektowania opakowań bardziej przyjaznych środowisku — trwałych, nadających się do ponownego użycia lub recyklingu, za które opłaty będą niższe.

Minister właściwy do spraw klimatu ma wyznaczać kierunki rozwoju systemu ROP, nadzorować działania NFOŚiGW i IOŚ-PIB, powoływać Radę Dialogu ROP i ustalać standardy edukacji ekologicznej.

Wyjątki i progi zwolnień

Projekt zakłada możliwość zwolnienia z opłaty producentów wprowadzających niewielkie ilości opakowań — konkretne progi będą zależne od wysokości stawek. Ponadto opłata opakowaniowa nie ma być wnoszona przez producentów, u których kwartalna wysokość opłaty nie przekroczy 150 zł.

Autorzy projektu argumentują, że obecny system oparty na wielu PRO nie działa efektywnie, a zmiany unijnych przepisów i rozszerzenie zakresu wydatków uzasadniają nowy model. Celem jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, poprawa poziomów recyklingu oraz lepsze finansowanie działań zbierania, sortowania i przetwarzania.