Przełomowe badania UŚ i TORAF: jak warunki kosmiczne wpływają na rośliny

12 listopada 2025 10:31

Uniwersytet Śląski w Katowicach nawiązał współpracę z firmą TORAF w ramach projektu TORAF Seed Mission. Zespół dr Anny Wójcik będzie badać, jak ekstremalne warunki przestrzeni okołokosmicznej wpływają na rozwój i regenerację roślin.

Twoja reakcja:

REKLAMA

Najważniejsze informacje:

Rakieta PERUN firmy SpaceForest osiąga pułap do 150 km, co umożliwia ekspozycję nasion w warstwach stratosfery i mezosfery oraz odzyskanie ładunku.
W projekcie planowane są cztery misje, każda porównywana z materiałem kontrolnym pozostającym na Ziemi.
Zespół przeprowadzi analizy transkryptomu i sekwencjonowanie RNA metodą RNA-Seq we współpracy z Macrogen Europe.

Cel i zakres badań

Badania skoncentrują się na zrozumieniu wpływu takich czynników jak promieniowanie UV i kosmiczne, mikrograwitacja, niskie temperatury oraz wysokie prędkości na materiał genetyczny i zdolność kiełkowania roślin. Zespół kierowany przez dr Annę Wójcik z Zespołu Genetycznej Regulacji Plastyczności Rozwojowej Komórek Roślinnych w Instytucie Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska UŚ przeanalizuje zarówno nasiona, jak i rośliny wyrośnięte z nasion po powrocie z misji.

Metodyka: od wyniesienia nasion po sekwencjonowanie

Nasiona modeli roślinnych — Arabidopsis thaliana oraz pomidor miniaturowy — zostaną wyniesione na pokładzie rakiety PERUN, stworzonej przez firmę SpaceForest. Rakieta osiąga pułap do 150 km, a następnie wraca na Ziemię, co pozwala na odzyskanie ładunku biologicznego i przeprowadzenie dalszych analiz w warunkach laboratoryjnych. Każda z planowanych czterech misji umożliwi porównanie materiału narażonego na ekstremalne warunki z materiałem kontrolnym pozostającym na Ziemi.

Analizy molekularne i oczekiwane wyniki

Zespół wykona analizę transkryptomu roślin wyrośniętych z nasion poddanych ekspozycji, aby określić różnice w ekspresji genów związanych z adaptacją do stresu środowiskowego. Współpraca z Macrogen Europe obejmie sekwencjonowanie RNA (RNA-Seq), które pozwoli zidentyfikować zmiany w poziomach ekspresji genów. To podejście pozwoli na wykrycie konkretnych zmian molekularnych będących efektem ekspozycji na warunki stratosfery i mezosfery.

Znaczenie dla polskich badań kosmicznych i interdyscyplinarność

Projekt jest ważnym krokiem dla rozwoju krajowych badań biologicznych w warunkach kosmicznych. Łączy on biologię, biotechnologię, fizykę atmosfery oraz inżynierię kosmiczną. Współpraca Uniwersytetu Śląskiego z prywatnymi firmami — TORAF Sp. z o.o. i SpaceForest Sp. z o.o. — otwiera nowe możliwości dla przyszłych eksperymentów poza Ziemią.