Sejm zatwierdził pierwszy od ponad 20 lat park narodowy — co to zmieni w regionie?

Co dokładnie uchwalono

Ustawa tworzy Park Narodowy Doliny Dolnej Odry w województwie zachodniopomorskim. Zgodnie z uzasadnieniem celem jest ochrona różnorodności biologicznej, zasobów przyrody nieożywionej oraz krajobrazu i przywrócenie właściwego stanu zasobów przyrody. Ustawa przewiduje, że siedziba parku będzie w Gryfowie, a park ma zostać utworzony 11 listopada.

Zasady korzystania i dostępność

W obszarze parku dopuszczone będzie m.in. wędkarstwo amatorskie oraz rybactwo i rybołówstwo kulturowe rozumiane jako połowy tradycyjnymi metodami. W ustawie określono, że w planie ochrony (a do czasu jego sporządzenia w zadaniach ochronnych) ustala się miejsca dostępne dla takich połowów oraz maksymalną liczbę osób mogących przebywać jednocześnie w tych miejscach. Katalog elementów planu ochrony ma zostać uzupełniony o wskazanie obszarów i miejsc udostępnianych dla celów rybactwa i rybołówstwa kulturowego.

Granice parku, otulina i teren objęty ochroną

W ocenie skutków regulacji wskazano, że do parku nie zostaną włączone oba ramiona rzeki Odry: Odra Zachodnia i Odra Wschodnia. Do obszaru włączone zostaną trzy wyspy wychodzące poza główny teren Międzyodrza: wyspa Łęgi Kurowskie oraz kompleks dwóch wysp — Klucki Ostrów i Zaklucki Ostrówek; dwie ostatnie należą administracyjnie do miasta Szczecin. Otulina ma chronić park przed zagrożeniami wynikającymi z działalności człowieka i będzie prowadzona głównie na działkach między wałem a podstawą wału przeciwpowodziowego; otulina nie obejmuje terenów, na których prowadzona jest działalność ludzka poza samym Międzyodrzem.

Głosowanie, poprawki i stanowiska

W Sejmie w głosowaniu ustawę poparło 226 posłów, przeciw było 198, nikt się nie wstrzymał. Wcześniej Sejm przyjął poprawkę zgłoszoną przez PiS, którą posłanka Małgorzata Golińska tłumaczyła chęcią umożliwienia dyrektorom parków ogłaszania przetargów ograniczonych i zabezpieczenia interesów rolników dzierżawiących ziemię na terenie parków. Resort klimatu wskazał, że poprawka ma wadę merytoryczną — jej wejście w życie może spowodować, że rozporządzenie określające warunki takich przetargów przestanie obowiązywać. Ministerstwo zadeklarowało jednak chęć pracy nad poprawką w toku dalszych prac legislacyjnych.

Reakcje i dalsze kroki

Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig‑Kloska w poście na platformie X nazwała uchwalenie ustawy „historyczną chwilą” i oceniła, że to „pierwszy od 24 lat nowy, polski park narodowy”. Teraz ustawa trafi pod obrady Senatu. Zgodnie z prawem granice parku określi rozporządzenie Rady Ministrów, a ich utworzenie wymaga zgody właściwych organów samorządu terytorialnego.

Konsekwencje dla ochrony przyrody i lokalnych społeczności

Do nowego parku będą miały zastosowanie wszystkie przepisy ustawy o ochronie przyrody. Wiąże się to z obowiązkiem prowadzenia działań ochronnych, udostępniania obszaru oraz edukacji przyrodniczej. Jednocześnie ustawa zakłada wyznaczenie granic parku w sposób, który ma zabezpieczać przyrodę i jednocześnie umożliwiać dotychczasowe użytkowanie obszaru. Więcej informacji dotyczących aktów prawnych można znaleźć na ISAP — Internetowy System Aktów Prawnych.

Context: parki narodowe w Polsce

W Polsce funkcjonuje obecnie 23 parki narodowe, które zajmują około 1 proc. powierzchni kraju. Pierwszym utworzonym parkiem był Pieniński Park Narodowy, a największym jest Biebrzański Park Narodowy.