Słownik Mowy Hutniczej — Muzeum Hutnictwa w Chorzowie zaprasza hutników do współtworzenia

Czym ma być słownik i co w nim znajdzie się na pewno?

Słownik ma dokumentować słownictwo używane przez hutników nie tylko w Chorzowie. Muzeum zbiera terminy dotyczące narzędzi, elementów maszyn, przestrzeni roboczych i miejsc zakładu, elementów ubioru oraz czynności związanych z procesami produkcyjnymi. Przykłady haseł to m.in. werk, szlaka, pudlingarnia, sztyngiel czy topek.

W słowniku mają się również znaleźć określenia związane z przygotowaniem do pracy w fachu hutniczym, kultywowaniem świąt w hutniczym kalendarzu obrzędowym, symboliką wykonywanego zawodu oraz elementy życia codziennego hutników. Celem jest uchwycenie całego spektrum języka branżowego — od nazw narzędzi po zwyczaje i rytuały.

Jak można zostać współautorem słownika?

Każdy hutnik i każda hutniczka mogą współtworzyć słownik, wypełniając prosty formularz online. Ankieta jest anonimowa; jej uzupełnienie zajmuje około 10 minut. Formularz dostępny jest pod adresem: formularz online. Badanie ankietowe będzie dostępne do 11 września 2025 roku.

„Ten słownik możemy stworzyć tylko razem. Każdy hutnik i każda hutniczka, którzy podzielą się swoim doświadczeniem i językiem pracy, przyczynią się do ocalenia ważnej części naszego dziedzictwa. Wypełnienie ankiety to zaledwie kilka minut, a efekt zostanie na pokolenia” — mówi Tomasz Owoc, dyrektor Muzeum Hutnictwa w Chorzowie.

Projekt, ochrona dziedzictwa i dalsze działania

Stworzenie Słownika Mowy Hutniczej jest elementem projektu „Hutniczo mowa we modych gowach. Na ratunek znikającemu socjolektowi hutniczemu”. Projekt skupia się na międzypokoleniowym przekazie wiedzy, edukacji kulturowej i dokumentowaniu niematerialnego dziedzictwa hutniczego, zwłaszcza poprzez działania z udziałem dzieci, młodzieży oraz byłych i obecnych pracowników hut. Wszystkie efekty projektu, w tym Słownik Mowy Hutniczej, będą ogólnodostępne.

Wpis tradycji hutniczych i obchodów Dnia Hutnika na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2024 zawiera także pięcioletni plan ochrony. Plan przewiduje działania dokumentacyjne, edukacyjne i popularyzacyjne mające na celu zapewnienie żywotności tego dziedzictwa.

Muzeum podkreśla, że bez udziału środowiska hutniczego słownik nie będzie kompletny. Dlatego apeluje do wszystkich, którzy posługują się tym językiem lub pamiętają stare określenia, by podzielili się swoim słownictwem poprzez udostępnioną ankietę.