Soli deo honor et gloria — historia i znaczenie Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach od dziesięcioleci dominuje nad panoramą miasta. Monumentalna świątynia, uznawana za największą archikatedrę w Polsce, powstawała przez długi i burzliwy okres, z licznymi przerwami i politycznymi naciskami wpływającymi na ostateczny kształt budowli.
Najważniejsze informacje:
- Budowa rozpoczęła się symbolicznie 5 czerwca 1927 i trwała blisko 30 lat z przerwami.
- Kopuła została zmniejszona z pierwotnie planowanych 102 metrów do 64 metrów.
- Wymiary: 101 metrów długości, 50 metrów szerokości, kubatura blisko 120 tys. m³.
Początki i pierwsze prace
Początki świątyni sięgają powołania diecezji katowickiej w 1925 roku, której pierwszym biskupem został August Hlond. Projekt architektoniczny opracowali Zygmunt Gawlik i Franciszek Mączyński, a nadzorującym prace był ks. prałat Emil Szramek.
Symboliczna inauguracja budowy nastąpiła 5 czerwca 1927, kiedy to biskup Arkadiusz Lisiecki wykopał ziemię pod fundamenty. Prace nad fundamentami prowadzono do 1931 roku; w 1932 roku wmurowano pierwszy kamień węgielny, a w 1934 roku fundamenty osiągnęły wysokość około 8 metrów. Priorytetem była budowa prezbiterium, zakończona w 1938 roku.
II wojna światowa i lata PRL
Wybuch II wojny światowej w 1939 roku zmusił do przerwania prac. Okupanci nie zezwolili na kontynuację, a dotychczasowych rezultatów nie pozwolono zabezpieczyć. Prace wznowiono dopiero w maju 1946 pod kierunkiem ks. dr. Rudolfa Adamczyka.
Lata 50. przyniosły kolejne utrudnienia. Ustrój komunistyczny skutkował wysiedleniami części biskupów i aresztowaniem ks. Adamczyka. Funkcję przejął ks. Jan Piskorz, który — jak wynika z przekazu źródłowego — wprowadził zmiany w planach architektonicznych pod wpływem nacisków władzy. W efekcie wysokość kopuły zmniejszono z planowanych 102 metrów o 38 metrów, do ostatecznych 64 metrów.
Konsekracja archikatedry odbyła się 30 października 1955 i została dokonana przez biskupa częstochowskiego Zdzisława Golińskiego, przy znaczącym udziale społecznej pracy wiernych i kleryków Śląskiego Seminarium Duchownego.
Architektura, wnętrze i wymiary
Fasada świątyni prezentuje osadzone troje drzwi poprzedzone ośmioma kolumnami, nad którymi widnieje charakterystyczny napis „Soli Deo Honor Et Gloria”. Styl budowli łączy klasycyzujące nawiązania do klasycyzmu i baroku z wnętrzem utrzymanym w nurcie art deco.
Układ wewnętrzny opiera się na centralnym ośmioboku otoczonym czterema kaplicami. Wnętrze zaprojektował Mieczysław Król, a elementy rzeźbiarskie wykonał Jerzy Egon Kwiatkowski. W prezbiterium nad ołtarzem głównym znajduje się figura Chrystusa Króla.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Długość | 101 m |
| Szerokość | 50 m |
| Kubatura | blisko 120 000 m³ |
| Wysokość kopuły (ostateczna) | 64 m |
| Planowana wysokość kopuły | 102 m (zmniejszona o 38 m) |
Papież, pamięć i znaczenie dla regionu
W trakcie swojej drugiej pielgrzymki do Polski do archikatedry przyszedł Jan Paweł II. Spotkał się tam z chorymi i błogosławił ich 20 czerwca 1983. Jak wspomina arcybiskup Wiktor Skworc, ówczesne władze początkowo nie chciały zgodzić się na wizytę papieża w katedrze, dlatego zdecydowano się zorganizować spotkanie z chorymi i inwalidami pracy górniczej i hutniczej — grupami szczególnie dotkniętymi wypadkami zawodowymi.
Archikatedra Chrystusa Króla jest dziś nie tylko dominantą krajobrazu Katowic, lecz także symbolem duchowej siły i wytrwałości Ślązaków. Budowana w czasach niepokojów i represji, stanowi świadectwo zarówno trudu budowniczych, jak i zaangażowania lokalnej społeczności.
Komentarze (0)