Soli Deo Honor et Gloria: Sekrety i historia Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach
Archikatedra Chrystusa Króla od lat jest charakterystycznym elementem panoramy Katowic. Monumentalna świątynia, największa archikatedra w Polsce, powstawała przez blisko 30 lat, naznaczona przerwami wojennymi i trudami czasów PRL.
Najważniejsze informacje:
- BudowęSymbolicznie rozpoczęto 5 czerwca 1927.
- Konsekracja miała miejsce 30 października 1955.
- Kopuła z pierwotnych planów 102 m została zredukowana o 38 m do 64 m.
Od planu do fundamentów: początki i trudne lata
Początki archikatedry sięgają powołania diecezji katowickiej w 1925 roku. Pierwszym biskupem regionu był August Hlond, a budowlę zaprojektowali Zygmunt Gawlik i Franciszek Mączyński. Symboliczna inauguracja prac nastąpiła 5 czerwca 1927, kiedy to biskup Arkadiusz Lisiecki wykopał ziemię pod przyszłe fundamenty.
Prace nad fundamentami trwały do 1931 roku. Rok później wmurowano pierwszy kamień węgielny, a w 1934 roku fundamenty osiągnęły wysokość około 8 metrów. Priorytetem była budowa prezbiterium, którą ukończono w 1938 roku.
Wojna, powojenna odbudowa i naciski polityczne
Wybuch II wojny światowej w 1939 roku przerwał prace. Okupanci zabronili kontynuacji robót, a dokonanych dotąd prac nie zabezpieczono. Prace wznowiono dopiero w maju 1946, pod kierownictwem ks. dr. Rudolfa Adamczyka.
Lata 50. przyniosły dalsze utrudnienia. Władze PRL wysiedlały biskupów diecezji, a ks. Adamczyk został aresztowany. Jego obowiązki przejął delegowany przez władze ks. Jan Piskorz, który pod wpływem nacisków zmienił plany architektoniczne. W efekcie pierwotnie planowana kopuła o wysokości 102 m została zmniejszona o 38 m, co dało obecną wysokość 64 m.
Pomimo trudności, konsekracja świątyni odbyła się 30 października 1955; dokonał jej biskup częstochowski Zdzisław Goliński, ze względu na trwające wysiedlenia biskupów katowickich. Jak wynika z relacji, prace i organizacja były wynikiem wielkiego wysiłku społecznego wiernych oraz kleryków Śląskiego Seminarium Duchownego.
Wygląd, wnętrze i znaczące liczby
Archikatedra Chrystusa Króla ma imponujące rozmiary: 101 metrów długości i 50 metrów szerokości. Jej kubatura wynosi blisko 120 tys. metrów sześciennych, co plasuje ją w gronie największych katedr w kraju.
| Element | Wielkość |
|---|---|
| Długość | 101 m |
| Szerokość | 50 m |
| Kopuła (obecna) | 64 m |
| Kopuła (planowana) | 102 m |
| Kubatura | około 120 000 m³ |
Fasada zdobią troje drzwi i osiem kolumn, nad którymi widnieje napis „Soli Deo Honor Et Gloria” — Tylko Bogu cześć i chwała. Świątynia łączy w sobie cechy klasycyzmu i baroku, a układ wnętrza oparto na centralnym ośmioboku otoczonym czterema kaplicami w stylistyce art deco. Wnętrze zaprojektował Mieczysław Król, zaś elementy rzeźbiarskie wykonał Jerzy Egon Kwiatkowski. W prezbiterium nad ołtarzem głównym znajduje się figura Chrystusa Króla.
Papież w katedrze i symbolika miejsca
Archikatedrę odwiedził Jan Paweł II podczas swojej drugiej pielgrzymki do Polski. W świątyni spotkał się z chorymi i ich błogosławił 20 czerwca 1983. Jak wspominał później arcybiskup Wiktor Skworc, władze początkowo stawiały przeszkody dla tej wizyty; ostatecznie zorganizowano spotkanie papieża z chorymi i inwalidami pracy górniczej i hutniczej, co miało duże znaczenie dla lokalnej wspólnoty.
„Papiez Jan Paweł II wchodził do katedry z radością i poczuciem empatii wobec zgromadzonych chorych i inwalidów pracy…” — tak relacjonował arcybiskup Wiktor Skworc, zamieszczając tę wypowiedź na stronie Archidiecezji katowickiej.
Archikatedra jako znak regionu
Wznoszona w czasach niepokojów i kryzysów, archikatedra stała się powodem do lokalnej dumy. Jej kopuła na stałe wpisała się w panoramę stolicy województwa śląskiego. Dla wielu mieszkańców jest symbolem duchowej siły Ślązaków i ich wytrwałości w dążeniu do podtrzymywania wiary.
Komentarze (0)