Sto lat parku im. Tadeusza Kościuszki — historia nadania nazwy w Katowicach

Historia miejsca — od lasu i kopalni do miejskiego parku

Początki Parku Kościuszki sięgają końca XIX wieku. Pierwszy zalążek powstał w 1888 roku na terenie 6-hektarowego lasu. W latach 1894–1895 obszar przekształcono w park — wtedy nazywany Parkiem Południowym — wykorzystując tereny pokopalniane zlikwidowanej kopalni „Beata”.

W kolejnych dekadach park rozwijał się: w 1903 roku wzniesiono Wieżę Bismarcka, w 1912 roku uruchomiono połączenie tramwajowe z Rynkiem, a w 1925 roku nadano mu imię Tadeusza Kościuszki. Wieża Bismarcka została rozebrana w 1934 roku; fragmenty użyto później przy budowie katedry, a medalion i tablica przeniesiono na nowy pomnik odsłonięty w latach 60.

Ochrona zabytku i duża renowacja kościoła

Najstarszym zabytkiem na terenie parku jest drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła, którego powstanie datuje się na rok 1510 (choć niektóre źródła sugerują nawet XIV wiek). Jak wynika z informacji przekazanych przez Katowickie Inwestycje S.A., prace restauracyjne trwały prawie rok i objęły fumigację, impregnację drewna, konserwację polichromii, wymianę gontów oraz odtworzenie kamiennej posadzki z piaskowca.

Całkowita wartość inwestycji wyniosła 9,6 mln zł, z czego zakres podstawowy kosztował 5,6 mln zł, a prace w ramach prawa opcji opiewały na 4 mln zł. Projekt otrzymał dofinansowanie z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków w wysokości 3,5 mln zł oraz wsparcie z programu ochrony zabytków z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kwocie 684 085 zł. Przywrócono także elementy wyposażenia sakralnego, a w planach jest dostawa dzwonu oraz budowa organów piszczałkowych nawiązujących do ludowego baroku.

Wydarzenia jubileuszowe i życie parku dziś

W ramach obchodów setnej rocznicy nadania imienia przeprowadzono wkopanie kapsuły czasu przed odnowionym kościołkiem. Umieszczono w niej m.in. list prezydenta miasta, zdjęcia ciekawych miejsc, paragon na podstawowe zakupy, bilety autobusowe, statystyki miejskie oraz rysunki dzieci z katowickich przedszkoli. Jak wyjaśnił prezydent Marcin Krupa, poproszono najmłodszych, aby pokazali, jak ich zdaniem Katowice będą wyglądać w przyszłości.

Miasto intensyfikuje prace porządkowe i modernizacyjne: ukończono remont placu zabaw Dzieciniec, zakończono prace przy kościółku, a obecnie trwa remont wieży spadochronowej. Prezydent Marcin Krupa podkreślił, że „To pokazuje, że znajdujący się pod ochroną konserwatorską park cały czas pięknieje”. W tym roku zaplanowano również remont części alejek oraz dodatkowe nasadzenia zieleni realizowane z udziałem mieszkańców w ramach Zielonego Budżetu.

Do obchodów dołączają liczne spacery: botaniczny, ornitologiczny oraz historyczny, które przybliżą park „z różnych perspektyw”. Wśród zapowiedzianych wydarzeń są koncert promenadowy Jesienny Ekopiknik z Radą Seniorów zaplanowany na 21.09 oraz ustawienie znaku przecinającego park 19. południka w ramach inicjatywy Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, zaplanowane na 26.09.

Przyroda i rekreacja — park jako zielone serce miasta

Park Kościuszki to miejsce dla różnych grup odbiorców. Znajdziemy tu tor saneczkowy, miejsca do gry w boule i liczne alejki spacerowe. Jak podkreśla Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej, w parku rośnie około 100 gatunków drzew — głównie pozostałość drzewostanu z przełomu XIX i XX wieku, m.in. graby, buki, dęby, jawory i lipy. Od wiosny dostępny jest wyremontowany plac zabaw dla najmłodszych.

Park pełni dziś funkcję rekreacyjną i edukacyjną. Dzięki wpisowi do rejestru zabytków oraz prowadzonym pracom konserwatorskim ma szansę pozostać atrakcyjną i chronioną przestrzenią dla kolejnych pokoleń mieszkańców Katowic.